I Zjazd Sekcji Obserwacji Słońca
Dodane przez tafig dnia 12. marzec 2017
I Zjazd SOS PTMA Bachotek 2016

O SŁOŃCU NAD JEZIOREM BACHOTEK

I Zjazd Sekcji Obserwacji Słońca PTMA, po jej reaktywacji w 2013 r., odbył się w dniach 9–11 września 2016 r. w Ośrodku Szkoleniowo-Wypoczynkowym UMK w Bachotku k. Brodnicy. Wybór miejsca przeuroczy: cisza, spokój, las, jezioro - to warunki idealne na spotkanie miłośników astronomii i obserwacji Słońca.
Konferencja mogła się odbyć dzięki funduszom uzyskanym od głównego sponsora, którym była Grupa ENERGA. Bardzo pomógł w organizacji Zjazdu redaktor naczelny URANII, Maciej Mikołajewski, częsty bywalec w tym ośrodku. Prezes PTMA, Janusz Jagła, sprawował pieczę nad stroną finansową konferencji oraz wypełnianiu wszystkich wymagań sponsora. Do Ośrodka w Bachotku przyjechało 25 uczestników z całego kraju, miłośników, którzy swoją pasję poświęcają całkowicie Słońcu. W sposób systematyczny obserwują Słońce, skrupulatnie zapisując w dziennikach obserwacyjnych ilość grup i plam słonecznych, wyznaczając aktywność słoneczną na każdy, pogodny dzień. Swoje miesięczne obserwacyjne raporty wysyłają do Sekcji Obserwacji Słońca. Efektem ich prac jest sporządzany wykres aktywności naszego Słońca zamieszczany na żółtej stronie każdego numeru URANII.
Uczestnicy Zjazdu w większości znali się tylko z Facebooka, mając ze sobą kontakt bardziej wirtualny. Zjazd SOS PTMA umożliwił nam spotkanie się w sposób bezpośredni. Uczestnicy wymieniali doświadczenia na temat własnych metod obserwacji: projekcyjnej, wizualnej i fotograficznej. Koordynator Sekcji zaprezentował swój teleskop, przez który może obserwować Słońce, nie używając ciemnego filtra. Teleskop wzbudził ogólne zainteresowanie; tajemnica tkwi w wytrawieniu zwierciadła i lustra wtórnego. Przez okular teleskopu bez przeszkód można było zaobserwować grupę plam słonecznych, a w niej liczne plamy i plamki.
W sobotę, 10 września od godziny 10.00 rozpoczęła się I Sesja Zjazdu. Pierwsze wystąpienie miał Marcin Jeziorny, który w swoim referacie omówił sposób pozyskiwania funduszy unijnych w celu rozpowszechniania astronomii. Ciekawy wykład wzbogacony slajdami na temat aktywności słonecznej wygłosił Maciej Mikołajewski. Wykład uzmysłowił nam, jak zróżnicowany jest jego obraz. Na sferze niebieskiej Słońce to tylko pozornie ognista, jasna kula, ogrzewająca nas swoim promieniowaniem. W rzeczywistości poznanie jego tajemnic prowadzi do zrozumienia, jakie jeszcze procesy tam zachodzą. W szczególności, w jaki sposób poprzez generowane na Słońcu pola magnetyczne i wypływy materii, wpływają na Ziemię i cały Układ Słoneczny.
Po tym wykładzie, o godz. 12.30 wszyscy uczestnicy udali się do Brodnicy w celu zwiedzenia tzw. astrobazy przy tamtejszym Liceum Ogólnokształcącym, czyli szkolnego obserwatorium, gdzie regularnie odbywają się pokazy nieba, Słońca i różnych zjawisk astronomicznych. Przewodniczką po astrobazie była Agnieszka Sternicka.
Po powrocie z Brodnicy, o godz. 17, uczestnicy Zjazdu przystąpili do II Sesji. Rozpoczął ją Janusz Bańkowski prezentacją programu Astro-Excel i napisanych właśnie w Excelu programów CANON i FAZA do obliczeń zaćmień Słońca. Następnie koordynator SOS PTMA przedstawił historię reaktywacji Sekcji i jej strony internetowej: http://sos.poa.com.pl Zapoznawał kolegów i koleżanki, w jaki sposób wypełniać znajdujący się tam raport obserwacyjny.
Z kolei kol. Łukasz Wojtyniak, prezes Poznańskiego Oddziału PTMA, na przykładzie własnych działań omówił popularyzację astronomii w placówkach oświatowych. Bardzo ciekawy wykład wygłosił Dominik Gronkiewicz, prawdziwy heliofizyk. Jego tematyką były naukowe, fotograficzne obserwacje Słońca, szczególnie w rejonie rozbłysków. Rozbłyski słoneczne, jak dowiedzieliśmy się z wykładu, to procesy powstające nagle blisko powierzchni Słońca. Czas trwania tych zjawisk zawierają się między kilkoma minutami do 2 godzin. Podczas rozbłysku, czyli do nagłego pojaśnienia w obszarze niewielkiego fragmentu tarczy słonecznej, są emitowane ogromne ilości energii w postaci przede wszystkim twardego promieniowania elektromagnetycznego. Wykładowca stwierdził, że amator, miłośnik astronomii, bez przeszkód może przeprowadzać obserwacje rozbłysków. Takie obserwacje były szczególnie cenne podczas realizacji projektu F-Chroma, adresowanego m.in. do amatorów. Na koniec zaznaczył, że im zdjęcie „bardziej surowe” i mniej obrabiane w programach komputerowych dla poprawienia ich urody, tym większa może być ich wartość naukowa.
Ostatnim punktem Sesji była prezentacja nowo powstałego Kalendarza Astronomicznego SOS PTMA na 2017 r. Kalendarz jest adresowany głównie do obserwatorów Słońca. Można w nim wprowadzać zapiski obserwacji Słońca. Na każdy dzień roku zamieszczony jest kontur tarczy słonecznej, na której można zaznaczać położenia plam słonecznych. W Kalendarzu również znajdują się ciekawe opisy zachodzących zjawisk astronomicznych, m.in. zakrycia jasnych gwiazd przez tarczę Księżyca.
Po zakończonych odczytach, o godz. 21.00 rozpoczęło się spotkanie towarzyskie przy ognisku i grillu. Dyskutowaliśmy na wszelkie możliwe tematy, nie tylko o Słońcu, ale o astronomii jako dziedzinie nauki i jako naszej pasji. Dyskusja na różne zagadnienia astronomiczne trwała do późnych godzin nocnych.
W ostatni dzień Zjazdu, 11 września odwiedziliśmy obserwatorium astronomiczne w Piwnicach pod Toruniem. Radioastronom, dr Paweł Wolak z Centrum Astronomii UMK, pokazywał nam pracę radioteleskopu, natomiast Maciej Mikołajewski oprowadził nas po wszystkich pawilonach z teleskopami optycznymi. Duże wrażenie wywarł na nas wciąż największy teleskop w Polsce. Przy okazji dowiedzieliśmy się, że może on wykonywać swoją prace w dwóch niezależnych systemach: jako teleskop Cassegraina o średnicy zwierciadła głównego 900 mm i ogniskowej 13500 mm albo kamery Schmidta o średnicy płyty korekcyjnej 600 mm i ogniskowej 1800 mm. Zmiana systemu optycznego wymaga jednak użycia specjalnego, zamocowanego na kopule dźwigu i zwykle trwa około 2 godzin.
O godzinie 15.00 większość uczestników pożegnała się, wyrażając nadzieję, że nie jest to ostatni Zjazd Sekcji. I Zjazd SOS PTMA był dla wszystkich wyjątkowy! Bezpośrednia wymiana doświadczeń i poglądów na zagadnienia związane z tematyką słoneczną sprawiły, że poziom naukowy naszej Sekcji znacząco się podniósł. Była też okazja, aby w sposób bezpośredni nawiązać znajomości z koleżankami i kolegami z całego kraju, którzy fascynują się Słońcem.

Przygotowanie i opracowanie
Tadeusz Figiel
Janusz Bańkowski
Rozszerzona zawartość newsa